Bedrettin Cömert: Çeviri Üzerine

Aralık 31, 2012

bedrettin comert, oglu ergun ve esi maria augostino

Ben de birçok insan gibi, sahip olduğum iyi ve güzel şeyleri başkalarıyla paylaşmaktan haz duyarım. Hele de bu başkaları dostlarım, sevdiklerimse, duyduğum hazzın ölçüsü yoktur.(…) Evimin mutfağında güzel bir yemek mi yapılıyor, hemen en çok sevdiklerim gelir usuma. O yemeğin lezzetini dostlarımla birlikte tatmak isterim. Güzel ve iyi bir şeyi başkalarıyla birlikte yaşamak, mutlulukların en özgecisi, en katıksızı olsa gerek.

Çeviriye de aynı duyguyla yaklaşıyorum. Bildiğim yabancı dilde okuduğum, beni duygulandırıp coşturan ya da yepyeni bilgilerle donatan yapıtları orada, oldukları yerde tek başına bırakmaya gönlüm razı olmuyor. O güzelliklere bu kez yalnız dostlarımı değil, tüm başkalarını ortak etme hummasına giriyorum. Hazların en güçlüsü, en insancası oluyor bu tutku benim için. Ne yazık ki insan ne her okuyup sevdiği yapıtı çevirebiliyor ne de bir yapıtın yazıldığı dilde taşıdığı sanatsallığı ya da düşünselliği yeterince aktarabiliyor. Ama bütün güçlüklerine ve engellerine karşın çeviri yapmak, tanıdığım tanımadığım tüm dostlarıma yüreğimden süzerek ilettiğim bir armağan gibidir benim için: Aydınlık bir merhabadır örneğin, bir bardak taze çaydır, bir dizi renk renk boncuktur, köstekli eskil bir saattir, kardeş payı edilmiş bir parça ekmektir, kanımda ısıtılmış kırmızı bir güldür.

Çeviri eyleminin öznel yönü bu. Beni bir özne, bir birey olarak ilgilendiren ilk yönü. Bir de toplumsal, bilimsel sorumluluklarım var. Şimdiye dek, bir çok bilim adamının kaçtığı yaklaşmadığı bir işte, üstüme düşeni yapmak istiyorum. Yurt dışında okumak gibi bir olanağa sahip oldum. Bilimsel etkinliğini üniversitede sürdürme talihine kavuşan ve mesleğine çıldırasıya tutkun bir bilim adamıyım. Bu nedenle, şimdiye dek savsaklanmış, önemli yapıtları çevirme eylemine ben de kendimce katkıda bulunmak istiyorum. Aldığım eğitim, özümlediğim bilgiler, bulunduğum bilimsel yer, karşılarına çıkıp doğruları anlatmaya çalıştığım bir öğrenci kitlesi, koşulsuz itiyor beni çeviri eylemine. Yoksa niçin sanat, niçin yazın, niçin daha insanca bir gelecek için savaşım? Tek yaşam göstergesi eylemdir. (…)

Lines of thought, Céli Lee

(…) Bir kültür taşralılığı aşabilmişse ulusal olabilir ancak. Bu da kültürün, başka kültür ve sanat ürünlerine açılmasıyla gerçekleşebilir. Bu etkileşimi sağlayan biricik araçlar ise çeviri yapıtları ve sanat yapıtı değiştirimidir. Buradaki değiştirim geçici sürelidir elbette.

Çeviri yapıtlar bize başkalarının ölçütlerini tanıtır, kendi boyumuzu ölçme olanağı sağlar. Kendi ekonomik ve toplumsal yapımıza göre koşullanmış zihin ve duyarlık yapımızın dışında da başka düşünme yöntem ve ürünleri, başka duyma biçimleri ve ürünleri olduğunu gösterir.

Çeviri yapıtları olmadan, çeviri işlemi bir ülkede düzenli ve dizgeli yürütülmeden, uygarlığın tarihselliğini anlamak olanaksızdır. Çeviri ayrıca kendi dilimize yeni olanaklar, yeni boyutlar katar. Yeni kavramları, tadılmadık duyarlık biçimlerini dile getirebilmesi için dili zorlar, onu olmadık yönlerde anlatma zorunluluğuna iterek varsıllaştırır. (…)”

Türk Dili Aylık Dil ve Yazın Dergisi, Çeviri Sorunları Özel Sayısı, Yıl 27, Cilt XXXVIII, Sayı 322, 1 Temmuz 1978, Sf. 162-165. (Ankara Üniversitesi basımevi tarafından 2000 yılında yayınlanan tıpkıbasımdan.)

Metni Bedrettin Cömert’in Çevri Sorunları Özel Sayısı kapsamında gerçekleştirilen soruşturma sorularına verdiği yanıtlardan derledim. Boldlar bana ait.

Bedrettin Cömert bu soruşturmaya verdiği cevaplar yayınlandıktan birkaç gün sonra 11 Temmuz 1978 Salı günü sabahı Ankara Gaziosmanpaşa’da uğradığı silahlı saldırıda öldürüldü. Saldırı esnasında yanında bulunan İtalyan uyruklu karısı Maria ağır yaralandı. Katilleri aranmadı ve bulunmadı.

The philosopher in meditation, Rembrandt, 1632

Reklamlar

Bir Cevap Yazın

Aşağıya bilgilerinizi girin veya oturum açmak için bir simgeye tıklayın:

WordPress.com Logosu

WordPress.com hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Twitter resmi

Twitter hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Facebook fotoğrafı

Facebook hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Google+ fotoğrafı

Google+ hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Connecting to %s

%d blogcu bunu beğendi: