J.L.Borges: Bir Metin Nasıl Doğar

Temmuz 23, 2013

Bir Metin Nasıl Doğar
Jorge Luis Borges

Tesadüfî bir keşifle başlar. Ama bu kelimeyi mütevazı anlamıyla kullanıyorum, bir başarı anlamında değil. Yani, bir anda bir şeyin olacağını bilirim ve bu olacağını bildiğim şey, öyküden bahsediyorsak, başlangıç ve final olabilir. Bir şiirde bu olmaz ama. Hayır: Şiir çok daha büyük bir düşüncedir, nadiren bir ilk dize çıkmıştır ancak. Yani, önce bana bir şey verilir, sonra ben karışırım işe ama belki de her şey kaybedilecektir sonunda.

Öyküden bahsettiğimizde, mesela, tamam, ben başlangıcı, çıkış noktasını bilirim, finali bilirim, konuyu bilirim. Ama sonra, elimdeki çok sınırlı araçlarla, başlangıç ve final arasında neler olduğunu keşfetmem gerekir. Sonra başka meseleler de vardır çözülecek: Mesela, olayların birinci ağızdan mı yoksa üçüncü ağızdan mı anlatılması uygun düşer. Sonra, dönemi belirlemek gerekir; şimdi, iş bana gelince “bu benim kişisel çözümümdür” benim için en uygunu XIX. yüzyılın son on yılıdır. Eğer bu bir Buenos Aires öyküsü ise, kıyıdan mahalleler seçerim kendime, mesela Palermo, mesela Barracas ya da Turdera. Kesin tarih olarak da 1899 diyelim mesela, benim doğduğum yıl. Çünkü, kim gerçekten bilebilir ki limanın bu ölü sakinlerinin bir zamanlar nasıl konuştuklarını? Hiç kimse. Yani; ben metnimde rahatça ilerleyebilirim. Ama eğer bir yazar çağdaş bir konu seçerse, o zaman okuru artık bir tür müfettişe dönüşür ve itiraz eder: “Hayır, o mahallede öyle konuşulmaz, o sınıftan insanlar şu yahut bu kalıpları kullanmazlar.”

Yazar tüm bunları öngörür ve kendini (eli kolu) bağlanmış hisseder. Farklı olarak, ben biraz uzak bir dönem, biraz uzak bir yer seçerim, bu bana özgürlük sunar ve böylece hayal edebilirim artık ya da çarpıtabilirim hatta. Kimse farkına varmadan, özellikle kendim bile farkına varmadan yalan söyleyebilirim; çünkü bir masal kaleme alan bir yazarın, “ne kadar fantastik olursa olsun” yazdığı esnada masalın gerçekliğine kendisinin de inanması gerekir.

——-

Metnin orijinali için başlığa tıklayabilirsiniz. İyi okumalar. (Boldlar  bana ait.)

Reklamlar

Bir Cevap Yazın

Aşağıya bilgilerinizi girin veya oturum açmak için bir simgeye tıklayın:

WordPress.com Logosu

WordPress.com hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Twitter resmi

Twitter hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Facebook fotoğrafı

Facebook hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Google+ fotoğrafı

Google+ hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Connecting to %s

%d blogcu bunu beğendi: